σημασία των αρχείων

Το θεσμικό πλαίσιο των Γ.Α.Κ.

ρόλος των Γ.Α.Κ.

τα αρχεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

αρμοδιότητες των Γ.Α.Κ.

έρευνα και πολιτιστικό περιβάλλον κατά το Σύνταγμα

θεσμικό πλαίσιο και διαχείριση πόρων

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, λόγω της μεγάλης έκτασης και σημασίας των αρμοδιοτήτων τους, τόσο για την εύρυθμη λειτουργία της Διοίκησης, όσο και για την έρευνα και τη διαφύλαξη και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, δεν μπορούν παρά να ενταχθούν στο πρώτο αρχικό στάδιο λειτουργικής κατανομής του συνολικού έργου που έχει να ασκήσει η Δημόσια Διοίκηση και που, για τους ίδιους λόγους, δεν μπορεί παρά να ανήκει στο νομικό πρόσωπο του κράτους.

Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο το γεγονός ότι σε όλες τις χώρες του κόσμου (πλην μιας αφρικανικής) οι εθνικές αρχειακές υπηρεσίες είναι υπηρεσίες κρατικές, αυτοτελείς και όχι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου.

Ενδεικτικά της σημασίας την οποία προσδίδουν στα αρχεία οι κυβερνήσεις είναι και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των υπουργών Πολιτισμού της Κοινότητας (14 Νοεμβρίου 1991 και 17 Ιουλίου 1994) για τα αρχεία, ψηφίσματα τα οποία προσυπέγραψε και η χώρα μας, όπου, μεταξύ των άλλων, σημειώνονται τα εξής:

Είναι δεδομένη η διπλή λειτουργία των αρχείων ως βάσης για τη λήψη αποφάσεων στο δημόσιο τομέα, από τη μια, και ως ζωτικού στοιχείου της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός έθνους, από την άλλη.

Άμεση συνάρτηση της σημασίας των αρχείων είναι και το ειδικό βάρος του ρόλου των Γενικών Αρχείων του Κράτους το οποίο καταδεικνύεται ακόμη και με μια απλή απαρίθμηση των αρμοδιοτήτων τους με βάση το νόμο 1946/1991 και τις προτάσεις επιτροπής που έχει ορίσει το υπουργείο για την επεξεργασία προτάσεων βελτίωσης του νομικού πλαισίου που διέπει τα της λειτουργίας των Γ.Α.Κ. και της διαχείρισης του αρχειακού πλούτου της χώρας. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

Εποπτεία των δημοσίων αρχείων και του λοιπού αρχειακού πλούτου της χώρας >> εποπτεία, διάσωση, συγκέντρωση, συντήρηση, καταγραφή, μικροφωτογράφηση, ταξινόμηση και ευρετηρίαση του αρχειακού υλικού της χώρας και η διάθεση προς μελέτη όλων των δημόσιων και ιδιωτικών αρχείων, εγγράφων και χειρογράφων, τα οποία αναφέρονται στην ιστορία και στην πολιτιστική κληρονομιά του ελληνικού έθνους και σε ό,τι έχει σχέση με τη διοικητική, οικονομική και κοινωνική ζωή του ελληνικού κράτουςεποπτεία ιδιωτικών, εκκληιαστικών αρχείων παρακολούθηση εκκαθαρίσεων αρχείων δημόσιου τομέα - έκδοση προεδρικών διαταγμάτωνσυνεργασία με υπαλλήλους-συνδέσμους.

Χαρακτηρισμός αρχειακού υλικού ως εθνικής σημασίας καθορισμός τρόπου διαχείρισης του υλικού αυτού απαγόρευση εξαγωγής από τη χώραδιενέργεια αγοραπωλησιών μόνο μετά από έγγραφη άδεια των Γ.Α.Κ.κατάσχεση υλικού που δεν έχει δηλωθεί στα Γ.Α.Κ. και του οποίου επιχειρείται η εξαγωγή.

Πρόσβαση στα αρχεία. Διαχείριση αρχειακού υλικού που περιέχει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.

Χαρακτηρισμός αρχειακού υλικού ως απορρήτου.

Αλλά και από το ίδιο το Σύνταγμα, σε ό,τι αφορά την έρευνα και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι σαφές ότι πρόκειται για αντικείμενα η μέριμνα για τα οποία είναι αρμοδιότητα του κράτους:

Άρθρο 16 παρ. 1
Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες. Η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.

Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα.

Θεσμικό πλαίσιο και διαχείριση πόρων

Αν θεωρήσουμε ότι υπάρχει πρόβλημα διαχείρισης κοινοτικών κ.ά. πόρων προς όφελος των Γ.Α.Κ., λόγω νομικού καθεστώτος, το πρόβλημα αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να αντιμετωπιστεί με την ίδρυση ενός άλλου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου που θα έχει αποκλειστικά αυτό το αντικείμενο και θα συσταθεί κατά το πρότυπο του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων.